Miras paylaşımı, mirasbırakanın ölümüyle mirasçılara geçen terekenin aralarında bölüştürülmesidir. Türk hukukunda yasal mirasçılık zümre sistemine dayanır. Birinci zümre altsoy, ikinci zümre ana ve baba ile onların altsoyu, üçüncü zümre büyük ana ve büyük babadır. Alt zümrede mirasçı varken üst zümreye miras geçmez. Sağ kalan eş her zümrede mirasçıdır. Eşin payı altsoyla birlikte dörtte bir, ana ve baba zümresiyle birlikte yarım, büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikte dörtte üçtür. Diğer hallerde mirasın tamamı eşe kalır. Saklı pay oranları altsoyda yasal payın yarısı, ana ve babada dörtte biri, sağ kalan eşte altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçıysa payın tamamıdır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır ve dava sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Yayın tarihi: 13 Ekim 2026 · Son güncelleme: 16 Ekim 2026 · Yazan: Av. Yavuz Kuzucu, Kırıkkale Barosu Sicil No: 230
Üç Kardeş ve Bir Daire
Baba vefat etti. Geriye eş, iki oğul ve bir kız kaldı. Tereke tek bir daireden ibaret. Kardeşlerden biri dairede oturuyor, diğer ikisi satılmasını istiyor.
Bu dosyada iki ayrı konu vardır. İlki payların ne olduğudur. İkincisi paylaşımın nasıl yapılacağıdır. İkisi birbirinden farklıdır ve karıştırılmamalıdır.
Pay oranları kanunla bellidir ve tartışmaya açık değildir. Paylaşımın biçimi ise önce mirasçıların anlaşmasına bırakılmıştır. Bu yazıda miras paylaşımı için geçerli kuralları sırayla açıklıyoruz.
Kırıkkale adliyesinde miras dosyalarının önemli bölümü tek bir taşınmaz üzerinde yaşanan uyuşmazlıktan doğar. Anlaşma sağlanamadığında süreç uzar ve maliyet artar.
Miras Paylaşımı Nedir? Zümre Sistemi
Türk Medeni Kanunu yasal mirasçılığı zümre sistemine dayandırır. Zümre, mirasbırakana kan bağıyla bağlı kişilerin oluşturduğu gruptur.
Sistemin temel kuralı nettir. Alt zümrede mirasçı bulunduğu sürece üst zümreye miras geçmez. Bu kural mutlaktır ve istisnası yoktur.
Üç zümre
- Birinci zümre: Altsoy. Çocuklar, torunlar ve onların altsoyu. Çocuklar eşit pay alır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı kendi çocuklarına geçer.
- İkinci zümre: Ana ve baba ile altsoyları. Birinci zümrede mirasçı yoksa devreye girer. Ana ve baba eşit pay alır. Önce ölmüşlerse payları kendi çocuklarına, yani mirasbırakanın kardeşlerine geçer.
- Üçüncü zümre: Büyük ana ve büyük baba ile altsoyları. İlk iki zümrede mirasçı yoksa devreye girer. Amca, dayı, hala ve teyze bu zümrededir.
Üçüncü zümreden sonrası mirasçı sayılmaz. Hiçbir zümrede mirasçı yoksa ve sağ kalan eş de bulunmuyorsa miras Devlete geçer.
Evlilik dışı doğan ve soybağı kurulmuş çocuklar, evlilik içi çocuklarla eşit haklara sahiptir. Evlatlık da altsoy gibi mirasçı olur. Ancak evlatlığın kendi ailesine mirasçılığı devam eder, buna karşılık evlat edinen evlatlığa mirasçı olmaz.
| Mirasçı Durumu | Sağ Kalan Eşin Payı | Diğer Mirasçıların Payı |
|---|---|---|
| Eş ve altsoy (1. zümre) | 1/4 | Altsoy 3/4, aralarında eşit |
| Eş ve ana baba (2. zümre) | 1/2 | Ana baba ve altsoyları 1/2 |
| Eş ve büyük ana büyük baba (3. zümre) | 3/4 | Üçüncü zümre 1/4 |
| Yalnız eş | Tamamı | Yoktur |
| Yalnız altsoy (eş yok) | Yoktur | Tamamı, aralarında eşit |
| Yalnız ana baba (eş ve altsoy yok) | Yoktur | Tamamı, eşit olarak |
| Hiçbir mirasçı yoksa | Yoktur | Miras Devlete geçer |
Yasal Mirasçılar ve Pay Oranları
Pay hesabı iki aşamalıdır. Önce sağ kalan eşin payı ayrılır. Kalan kısım ilgili zümre içinde bölüştürülür.
Birinci zümre hesabı
- Eş ve bir çocuk varsa. Eş 1/4, çocuk 3/4 alır.
- Eş ve üç çocuk varsa. Eş 1/4, kalan 3/4 üçe bölünür ve her çocuk 1/4 alır.
- Eş yok, iki çocuk varsa. Her çocuk 1/2 alır.
- Çocuklardan biri önce ölmüşse. Payı kendi çocuklarına geçer. Buna halefiyet denir. Torunlar babalarının payını aralarında paylaşır.
- Önce ölen çocuğun altsoyu yoksa. O mirasçı hiç hesaba katılmaz ve pay diğerleri arasında bölüşülür.
Örnek hesap
Eş, iki çocuk ve 1.200.000 TL değerinde tereke
Sağ Kalan Eşin Miras Payı
Sağ kalan eş özel bir konumdadır. Hangi zümreyle birlikte mirasçı olursa olsun payını alır. Eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir.
Eşin payı zümreye göre
- Altsoyla birlikte: Mirasın dörtte biri.
- Ana ve baba zümresiyle birlikte: Mirasın yarısı.
- Büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikte: Mirasın dörtte üçü.
- Bu zümrelerden hiçbiri yoksa: Mirasın tamamı.
Eşin mirasçılığı için evliliğin ölüm anında devam ediyor olması gerekir. Boşanma kararı kesinleşmişse eş mirasçı olmaz. Dava devam ederken eşlerden biri ölürse ve diğer eş kusurluysa, mirasçılık davaya devam eden mirasçıların talebiyle ortadan kaldırılabilir.
Ayrı bir hak
Mal rejiminin tasfiyesi mirastan önce gelir
Avukata Sor
Saklı Pay ve Tasarruf Edilebilir Kısım
Mirasbırakan malvarlığı üzerinde sınırsız tasarruf edemez. Kanun bazı mirasçılara dokunulmaz bir asgari pay tanır. Buna saklı pay denir.
Saklı payların dışında kalan kısma tasarruf edilebilir kısım denir. Mirasbırakan ancak bu kısım üzerinde vasiyetname ya da bağış yoluyla serbestçe tasarruf edebilir.
Güncel saklı pay oranları (TMK m.506)
- Altsoy: Yasal miras payının yarısı.
- Ana ve babadan her biri: Yasal miras payının dörtte biri.
- Sağ kalan eş: Altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal miras payının tamamı. Diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
- Kardeşler: Saklı payları yoktur. Bu hüküm 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Saklı pay hesabı ölüm günündeki net tereke üzerinden yapılır. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı bazı kazandırmalar da hesaba eklenir. Bu işleme terekeye iade denir.
Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Mirasbırakan malvarlığını muvazaalı işlemlerle kaçırmışsa muris muvazaası davası gündeme gelir. İki dava farklıdır ve şartları ayrıdır.
Paylaşım Nasıl Yapılır? Üç Yol
Mirasbırakanın ölümüyle mirasçılar arasında bir miras ortaklığı doğar. Bu ortaklıkta her mirasçı terekenin tamamı üzerinde elbirliğiyle hak sahibidir. Paylaşım bu ortaklığı sona erdirir.
Üç paylaşım yolu
- Mirasbırakanın belirlediği paylaşma kuralları. Vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle hangi malın kime verileceği belirlenebilir. Bu kurallar pay oranlarını değiştirmez, yalnızca payların nasıl oluşturulacağını gösterir. Saklı paylar ihlal edilemez.
- Miras taksim sözleşmesi. Mirasçılar paylaşımı kendi aralarında yazılı bir sözleşmeyle yapabilir. Tüm mirasçıların katılımı ve imzası şarttır. Taşınmaz da içerse adi yazılı şekil yeterlidir, resmi şekil aranmaz.
- Ortaklığın giderilmesi davası. Anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan her biri dava açabilir. Mahkeme paylaşımı yapar.
Uygulama notu
Taksim sözleşmesinde tüm mirasçılar olmalıdır
Anlaşma Sağlanamazsa: Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Uygulamadaki diğer adı izale-i şuyu davasıdır.
Davanın temel bilgileri
- Görevli mahkeme: Sulh hukuk mahkemesi.
- Yetkili mahkeme: Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi.
- Davacı ve davalı: Mirasçılardan biri dava açar, diğer tüm mirasçılar davalı gösterilir. Hiçbiri dışarıda bırakılamaz.
- Zamanaşımı: Yoktur. Dava her zaman açılabilir.
- Arabuluculuk: Ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Mahkemenin verebileceği kararlar
- Aynen taksim. Mal bölünebiliyor ve değer kaybı doğmuyorsa paylar ayrılır. Mahkeme bu yolu öncelikle değerlendirir.
- Satış yoluyla paylaşma. Aynen taksim mümkün değilse mal satış memurluğu aracılığıyla açık artırmayla satılır ve bedel paylara göre dağıtılır.
- Ortaklar arasında satış. Taraflar talep ederse satış yalnızca mirasçılar arasında yapılabilir. Bu yol genellikle daha yüksek bedel sağlar.
Satış yoluyla paylaşmada taşınmaz çoğu zaman piyasa değerinin altında satılır. Bu nedenle anlaşma yolunun tüketilmesi mirasçıların yararınadır. Arabuluculuk aşaması bu açıdan önemli bir fırsattır.
Denkleştirme, Borçlar ve Dikkat Edilecekler
Paylaşımda yalnızca mevcut mallar değil, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar da dikkate alınır.
Denkleştirme (iade) kuralı
- Kural. Mirasbırakanın altsoyuna karşılıksız olarak yaptığı kazandırmalar, aksi belirtilmedikçe miras payına mahsuben yapılmış sayılır.
- Kapsam. Çeyiz, kuruluş sermayesi, borç ödeme ve benzeri kazandırmalar bu kapsamdadır.
- Sonuç. Bu değerler terekeye eklenir, mirasçının payından düşülür.
- İstisna. Mirasbırakan kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmadığını açıkça belirtmişse iade istenmez.
- Eğitim giderleri. Olağan ölçüyü aşan eğitim giderleri de denkleştirmeye tabi tutulabilir.
Terekenin borçları
- Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından müteselsilen ve kişisel malvarlıklarıyla sorumludur.
- Bu sorumluluk paylaşmadan sonra da beş yıl devam eder.
- Borçtan kurtulmanın yolu mirasın reddidir. Süre, ölümü ve mirasçı olduğunu öğrenmeden itibaren üç aydır.
- Tereke borca batıksa resmi tasfiye ya da hükmen ret yolları değerlendirilir.
Dosyanızda atmanız gereken adımlar
- Mirasçılık belgesi alın. Mirasçıların kim olduğu ve payları bu belgeyle belirlenir.
- Terekeyi tespit edin. Tapu, banka, araç ve şirket kayıtlarını araştırın.
- Borç durumunu kontrol edin. İcra dosyası varsa ret süresi işliyor olabilir.
- Mal rejimini ayırın. Sağ kalan eşin katılma alacağı terekeden önce ayrılır.
- Sağlığında yapılan devirleri inceleyin. Denkleştirme ya da tenkis gündeme gelebilir.
- Önce anlaşmayı deneyin. Taksim sözleşmesi, satış yoluyla paylaşmadan daha az kayıpla sonuçlanır.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
- Ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği.
- Varsa mirasçılık belgesi ve vasiyetname.
- Tapu kayıtları, banka hesap bilgileri ve araç ruhsatları.
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlere ilişkin tapu kayıtları.
- Varsa icra takibi ve borç belgeleri.
Kırıkkale’de Miras Paylaşımı İçin Hukuki Destek
Sık Sorulan Sorular
Miras payları nasıl hesaplanır?
Önce sağ kalan eşin payı ayrılır, kalan kısım ilgili zümre içinde bölüşülür. Eşin payı altsoyla birlikte dörtte bir, ana baba zümresiyle birlikte yarım, büyük ana büyük baba zümresiyle birlikte dörtte üçtür. Eş tek başına mirasçıysa mirasın tamamını alır.
Eş ve iki çocuk varsa miras nasıl paylaşılır?
Sağ kalan eş mirasın dörtte birini alır. Kalan dörtte üçlük kısım iki çocuk arasında eşit bölüşülür, yani her çocuk mirasın sekizde üçünü alır. Bu hesap yasal miras payıdır ve vasiyetname yoksa doğrudan uygulanır.
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. Kardeşlerin saklı payı 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. Güncel düzenlemede saklı paylı mirasçılar altsoy, ana baba ve sağ kalan eştir. Kardeşler yasal mirasçı olabilir ancak saklı pay talep edemez.
Saklı pay oranları nedir?
Altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eş, altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal miras payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü saklı paydır.
Miras taksim sözleşmesi noterde mi yapılır?
Zorunlu değildir. Miras taksim sözleşmesi adi yazılı şekilde yapılabilir ve taşınmaz içermesi resmi şekil şartı doğurmaz. Ancak tüm mirasçıların katılımı ve imzası zorunludur. Tapu devri için ayrıca tapu müdürlüğünde işlem yapılması gerekir.
Mirasçılar anlaşamazsa ne olur?
Ortaklığın giderilmesi davası açılır. Dava sulh hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yerde görülür. Mahkeme önce aynen taksimi değerlendirir, mümkün değilse satış yoluyla paylaşmaya karar verir. Dava öncesinde arabuluculuğa başvurulması zorunludur.
Babamın sağlığında kardeşime verdiği ev mirastan düşer mi?
Altsoya karşılıksız yapılan kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmedikçe miras payına mahsuben yapılmış sayılır. Bu değer terekeye eklenir ve o mirasçının payından düşülür. Buna denkleştirme denir. Devir muvazaalıysa ayrıca muris muvazaası davası gündeme gelir.
Boşanma davası sürerken eş ölürse diğer eş mirasçı olur mu?
Boşanma kararı kesinleşmemişse evlilik devam ettiğinden eş kural olarak mirasçıdır. Ancak davaya devam eden mirasçılar, sağ kalan eşin kusurlu olduğunu ispatlarsa mirasçılığın ortadan kaldırılmasını isteyebilir.
Evlatlık mirasçı olur mu?
Evet. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesine mirasçılığı da devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz.
Mirasçılar borçtan sorumlu mudur?
Evet. Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından müteselsilen ve kişisel malvarlıklarıyla sorumludur. Bu sorumluluk paylaşmadan sonra beş yıl devam eder. Borçtan kurtulmanın yolu mirasın reddidir ve süre öğrenmeden itibaren üç aydır.
