Tenkis davası, mirasbırakanın saklı payları aşan ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesi için açılan davadır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu m.560 ve devamıdır. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana baba ve sağ kalan eştir. Kardeşlerin saklı payı 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. Saklı pay oranları altsoyda yasal miras payının yarısı, ana ve babada dörtte biri, sağ kalan eşte altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçıysa payın tamamıdır. Dava süresi, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıldır. Her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle dava hakkı düşer. Tenkis önce ölüme bağlı tasarruflardan, yetmezse en yeni tarihli sağlararası kazandırmalardan başlayarak yapılır. Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Yayın tarihi: 13 Ekim 2026 · Son güncelleme: 16 Ekim 2026 · Yazan: Av. Yavuz Kuzucu, Kırıkkale Barosu Sicil No: 230
Vasiyetnameyle Her Şeyi Bırakılan Komşu
Bir kişi öldü. Geriye iki çocuk kaldı. Vasiyetname açıldığında tüm malvarlığının bir komşuya bırakıldığı görüldü.
Çocukların akla gelen ilk sorusu şudur. Böyle bir vasiyetname geçerli midir?
Cevap iki yönlüdür. Vasiyetname kendiliğinden geçersiz değildir. Ancak saklı payları ihlal ettiği ölçüde indirilir. Bunun yolu tenkis davasıdır. Bu yazıda tenkis davası ve saklı pay kurallarını sırayla açıklıyoruz.
Kırıkkale adliyesinde tenkis dosyaları çoğunlukla vasiyetname ve sağlığında yapılan devirlerden doğar. Dosyaların önemli bölümünde süre tartışması yaşanır.
Saklı Pay Nedir? Kimler Saklı Paylı Mirasçıdır?
Mirasbırakan malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarruf edemez. Kanun bazı yakınlarına dokunulmaz bir asgari pay tanır. Bu paya saklı pay denir.
Saklı payların dışında kalan kısma tasarruf edilebilir kısım denir. Mirasbırakan yalnızca bu kısım üzerinde vasiyetname ya da bağış yoluyla serbestçe tasarruf edebilir.
Saklı paylı mirasçılar ve oranları (TMK m.506)
- Altsoy. Yasal miras payının yarısı.
- Ana ve babadan her biri. Yasal miras payının dörtte biri.
- Sağ kalan eş. Altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal miras payının tamamı. Diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
2007 değişikliği
Kardeşlerin saklı payı kaldırıldı
| Başlık | Durum |
|---|---|
| Kanuni dayanak | TMK m.505, 506, 560 ve devamı |
| Altsoyun saklı payı | Yasal miras payının 1/2’si |
| Ana ve babanın saklı payı | Her biri için yasal miras payının 1/4’ü |
| Eşin saklı payı (altsoy veya ana baba ile) | Yasal miras payının tamamı |
| Eşin saklı payı (diğer hallerde) | Yasal miras payının 3/4’ü |
| Kardeşlerin saklı payı | Yoktur (5650 sayılı Kanun, 4 Mayıs 2007) |
| Dava süresi | Öğrenmeden itibaren 1 yıl |
| Azami süre | Vasiyetnamede açılmadan, diğerlerinde mirasın açılmasından 10 yıl |
| Görevli mahkeme | Asliye hukuk mahkemesi |
| Hesap zamanı | Mirasın açıldığı andaki değerler |
Tenkis Davası Nedir? Ne Zaman Açılır?
Tenkis, saklı payı aşan kazandırmaların yasal sınıra indirilmesidir. Dava, saklı payı zedelenen mirasçı tarafından açılır.
Önemli bir ayrım vardır. Saklı payı aşan tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz. Geçerli kalmaya devam eder. Tenkis talebi ileri sürülmedikçe sonuç doğurmaz.
Davanın temel özellikleri
- Davacı. Saklı payı zedelenen mirasçı. Her mirasçı kendi payı için dava açar.
- Davalı. Kazandırmadan yararlanan kişi. Atanmış mirasçı, vasiyet alacaklısı ya da bağış yapılan kişi olabilir.
- Görevli mahkeme. Asliye hukuk mahkemesi.
- Yetkili mahkeme. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi. Taşınmaz söz konusuysa taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
- Dava türü. Yenilik doğuran dava niteliğindedir. Karar geriye etkili sonuç doğurur.
- Defi yoluyla ileri sürme. Saklı payı zedelenen mirasçı kendisine karşı açılan bir davada tenkis talebini def olarak da ileri sürebilir. Bu halde süre sınırı işlemez.
Tenkise Tabi Tasarruflar
Tenkis yalnızca vasiyetnameyi kapsamaz. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı bazı kazandırmalar da tenkise tabidir.
Ölüme bağlı tasarruflar
- Vasiyetname ile yapılan mirasçı atamaları.
- Belirli mal vasiyetleri.
- Miras sözleşmesiyle yapılan kazandırmalar.
Sağlararası kazandırmalardan tenkise tabi olanlar (TMK m.565)
- Miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar. Denkleştirmeye tabi tutulmamış olanlar.
- Mirastan feragat karşılığı alınan ivaz. Sözleşmeyle alınan karşılığın iadesi gerekir.
- Mirasbırakanın geri alma hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlar.
- Ölümünden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlar. Olağan hediyeler bu kapsamda değildir.
- Saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapılan kazandırmalar. Bu bent en geniş kapsamlı olanıdır.
Dikkat
Son bent uygulamada en çok kullanılandır
Avukata Sor
Tenkis Hesabı Nasıl Yapılır?
Tenkis hesabı üç aşamalıdır. Her aşamanın atlanmaması gerekir, aksi halde sonuç hatalı çıkar.
Hesap aşamaları
- Net tereke bulunur. Mirasbırakanın ölüm günündeki malvarlığından borçlar, cenaze giderleri ve terekenin mühürlenmesi gibi masraflar düşülür.
- Tenkise tabi kazandırmalar eklenir. Sağlararası devirler ve bağışlar net terekeye eklenir. Buna terekeye iade denir.
- Saklı paylar hesaplanır. Elde edilen toplam üzerinden her mirasçının saklı payı bulunur. Saklı payı karşılanmayan kısım tenkis edilir.
Değerlendirme anı mirasın açıldığı andır. Yani kazandırmanın yapıldığı tarihteki değeri değil, ölüm anındaki değeri esas alınır. Bu kural özellikle taşınmazlarda büyük fark yaratır.
Örnek hesap
İki çocuk ve komşuya bırakılan tereke
Dava Süresi: Bir Yıl ve On Yıl
Tenkis davasında iki ayrı süre işler. İkisi de hak düşürücü niteliktedir ve hakim tarafından resen dikkate alınır.
Süre kuralları (TMK m.571)
- Bir yıllık süre. Mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren işler.
- On yıllık azami süre. Vasiyetnameler bakımından vasiyetnamenin açılma tarihinden, diğer tasarruflar bakımından mirasın açılmasından itibaren işler.
- Her iki süre de geçmişse dava hakkı düşer. Bir yıllık süre dolmamış olsa bile on yıl geçmişse dava açılamaz.
- Defi yoluyla ileri sürmede süre işlemez. Mirasçı kendisine karşı açılan davada tenkis savunmasını her zaman yapabilir.
Öğrenme tarihinin tespiti uygulamada tartışma konusudur. Vasiyetnamenin okunması için yapılan tebligat tarihi çoğu zaman başlangıç kabul edilir. Sağlararası devirlerde ise tapu kaydının öğrenildiği tarih esas alınır.
Tenkis Sırası ve Davanın Sonuçları
Tenkis rastgele yapılmaz. Kanun belirli bir sıra öngörür. Bu sıraya uyulması zorunludur.
Tenkis sırası (TMK m.570)
- Önce ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir. Vasiyetname ve miras sözleşmesiyle yapılan kazandırmalar ilk sıradadır.
- Yetmezse sağlararası kazandırmalar tenkis edilir. En yeni tarihli kazandırmadan başlanarak geriye doğru gidilir.
- Kamu tüzel kişilerine yapılan kazandırmalar en sonda yer alır.
Davanın sonuçları
- Kazandırma yasal sınıra indirilir. Tamamen geçersiz sayılmaz.
- Aynen iade kuralı. Kazandırma konusu mal bölünebiliyorsa aynen iade edilir.
- Değer ödemesi. Mal bölünemiyorsa, kazandırmadan yararlanan kişi dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyebilir ve malı elinde tutabilir.
- Semereler. Kazandırmadan yararlanan iyiniyetliyse davanın açıldığı tarihe kadar elde ettiği semereleri iade etmez.
- Her mirasçı kendi payı oranında talep eder. Dava açmayan mirasçı sonuçtan yararlanamaz.
Muris Muvazaasından Farkı ve Savunma Adımları
Tenkis davası ile muris muvazaası davası sık karıştırılır. İkisi farklı hukuki temellere dayanır ve sonuçları da farklıdır.
İki dava arasındaki temel farklar
- Hukuki temel. Tenkiste geçerli bir kazandırma vardır ve yalnızca indirilir. Muris muvazaasında ise işlem baştan geçersizdir.
- Dava açabilecekler. Tenkisi yalnızca saklı paylı mirasçılar açabilir. Muris muvazaasını tüm mirasçılar açabilir.
- Süre. Tenkiste bir yıl ve on yıllık hak düşürücü süreler vardır. Muris muvazaasında zamanaşımı yoktur.
- Sonuç. Tenkiste yalnızca saklı payı aşan kısım geri döner. Muris muvazaasında işlemin tamamı iptal edilir ve mal terekeye döner.
- Görevli mahkeme. Her ikisinde de asliye hukuk mahkemesi.
Uygulamada iki talep birlikte ileri sürülür. Önce muris muvazaası, kabul edilmezse kademeli olarak tenkis talep edilir. Bu yöntem hak kaybını önler.
Dosyanızda atmanız gereken adımlar
- Süreyi hemen hesaplayın. Bir yıllık süre öğrenmeyle başlar ve hızla işler.
- Tapu kayıtlarını çıkarın. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı tüm devirleri tespit edin.
- Vasiyetnameyi inceleyin. Açılma tarihi on yıllık sürenin başlangıcıdır.
- Terekenin değerini belirleyin. Hesap ölüm anındaki değerler üzerinden yapılır.
- Kademeli talep kurun. Muris muvazaası ve tenkis birlikte ileri sürülmelidir.
- Denkleştirmeyi ayırın. Altsoya yapılan bazı kazandırmalar tenkis değil denkleştirme konusudur.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
- Ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi.
- Varsa vasiyetname ve açılmasına ilişkin tebligat.
- Mirasbırakana ait tapu kayıtları ve devir belgeleri.
- Banka hesap hareketleri ve varsa hayat sigortası poliçesi.
- Devirlerin bedeline ilişkin dekont ve sözleşmeler.
Saklı pay hesabı yapılmadan önce miras paylaşımı kurallarının ve yasal pay oranlarının bilinmesi gerekir. Saklı pay, yasal miras payı üzerinden hesaplanır.
Kırıkkale’de Tenkis Davanız İçin Hukuki Destek
Sık Sorulan Sorular
Tenkis davası nedir?
Mirasbırakanın saklı payları aşan ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesi için açılan davadır. Dayanağı TMK m.560 ve devamıdır. Saklı payı aşan tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz, tenkis talep edilmedikçe geçerli kalır.
Tenkis davası süresi ne kadar?
Saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıldır. Her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle dava hakkı düşer. Her iki süre de hak düşürücüdür.
Saklı pay oranları nedir?
Altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eş, altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal miras payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü saklı paydır.
Kardeşler tenkis davası açabilir mi?
Hayır. Kardeşlerin saklı payı 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. Tenkis davasını yalnızca saklı paylı mirasçılar açabilir. Kardeşler yasal mirasçı olabilir ancak tenkis talep edemez.
Babam sağlığında evi kardeşime devretti, tenkis isteyebilir miyim?
Devrin niteliğine bağlıdır. Ölümden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlar ile saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapılan kazandırmalar tenkise tabidir. Son bentte süre sınırı yoktur. Devir muvazaalıysa ayrıca muris muvazaası davası gündeme gelir.
Tenkis hesabı hangi tarihteki değere göre yapılır?
Mirasın açıldığı an, yani ölüm tarihindeki değerler esas alınır. Kazandırmanın yapıldığı tarihteki değer dikkate alınmaz. Bu kural özellikle taşınmazlarda büyük fark yaratır.
Vasiyetname saklı payı ihlal ederse geçersiz mi olur?
Hayır. Vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz. Saklı payı ihlal ettiği ölçüde tenkis edilir, yani yasal sınıra indirilir. Tenkis talebi ileri sürülmedikçe vasiyetname aynen uygulanır.
Tenkis davası hangi mahkemede açılır?
Asliye hukuk mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Taşınmaz söz konusuysa taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
Tenkis ile muris muvazaası arasındaki fark nedir?
Tenkiste geçerli bir kazandırma vardır ve yalnızca saklı payı aşan kısım indirilir. Muris muvazaasında işlem baştan geçersizdir ve tamamı iptal edilir. Tenkiste bir yıl ve on yıllık hak düşürücü süreler vardır, muris muvazaasında zamanaşımı yoktur.
Süreyi kaçırdım, başka yolum var mı?
Tenkis talebi def yoluyla ileri sürülebilir. Size karşı açılan bir davada tenkis savunması yapılabilir ve bu halde süre sınırı işlemez. Ayrıca devir muvazaalıysa muris muvazaası davası zamanaşımına tabi değildir.
