İş Kazası Sonrası Ne Yapılmalı? Bildirim, Tutanak ve SGK

Kazadan sonraki ilk adımlar

1. İlk yardım ve sağlık kuruluşuna sevk. İşyeri ilk yardımcısı müdahale eder, gerekirse 112 aranır. Hafif görünen yaralanmalarda bile hastaneye gidilmelidir.
2. Olayın iş kazası olarak kayda geçmesi. Hastanede olayın işyerinde ve iş sırasında olduğu açıkça belirtilmelidir. Sağlık raporuna “iş kazası” ibaresinin yazılması sonraki tüm süreci kolaylaştırır.
3. Olay yerinin korunması. Kaza yeri fotoğraflanır, varsa video çekilir. Makine, iskele ya da araç kazadan sonraki haliyle belgelenir.
4. Tanık bilgilerinin alınması. Kazayı gören iş arkadaşlarının ad, soyad ve telefon bilgileri not edilir.
5. Kamera kayıtlarının istenmesi. İşyerinde güvenlik kamerası varsa kayıtların saklanması yazılı olarak talep edilir.
6. İş kazası tutanağının düzenlenmesi. İşyeri yetkilileri, iş güvenliği uzmanı ve tanıklar tarafından imzalanan tutanak hazırlanır.
7. Kolluğa ve SGK’ya bildirim. İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK’ya üç iş günü içinde bildirir.

İş kazası sayılan haller

• İşyerinde bulunduğu sırada. İşçinin işyerinde geçirdiği her olay, iş yapıp yapmadığına bakılmaksızın iş kazasıdır. Yemek molasında düşme buna dahildir.
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle. İşyeri dışında olsa bile işin yürütülmesi sırasında meydana gelen olaylar.
• Görevli olarak başka yere gönderilme. İşçinin asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, örneğin şehir dışı görev yolculuğunda.
• Emziren kadın işçinin süt izni. Çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda.
• Servis aracında. İşveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında.

Tutanakta yer alması gerekenler

• Kazanın tarihi, saati ve tam yeri.
• Yaralanan işçinin kimlik bilgileri, görevi ve işe giriş tarihi.
• Kazanın nasıl meydana geldiğinin ayrıntılı anlatımı.
• Kullanılan makine, araç ya da malzemenin tanımı.
• Yaralanmanın türü ve vücuttaki yeri.
• Yapılan ilk yardım ve sevk edilen sağlık kuruluşu.
• Tanıkların ad, soyad ve imzaları.
• İşyeri yetkilisi ve varsa iş güvenliği uzmanının imzası.

Bildirim yükümlülükleri

• Kolluğa bildirim. İşveren, kazayı polis ya da jandarmaya derhal bildirir. Ölümlü ve ağır yaralanmalı kazalarda savcılık soruşturması bu bildirimle başlar.
• SGK’ya bildirim, 4/a sigortalılar. İşveren, kazadan sonraki üç iş günü içinde e-SGK üzerinden bildirim yapar. Süre kazanın olduğu günü takip eden iş gününden başlar.
• SGK’ya bildirim, 4/b sigortalılar. Kendi adına çalışan sigortalı, engel halinin kalktığı günden başlayarak üç iş günü içinde ve her halde bir ayı geçmemek üzere bildirir.
• İşverenin kontrolü dışındaki kazalar. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa süre, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren işler.
• Sağlık kuruluşunun bildirimi. İş kazası nedeniyle tedavi yapan sağlık kuruluşu da olayı on gün içinde SGK’ya bildirir.

Bildirim yapılmamasının sonuçları

• İdari para cezası. 6331 sayılı Kanun’un 26. maddesi uyarınca süresinde bildirim yapmayan işverene idari para cezası uygulanır.
• Ödeneğin rücusu. SGK, bildirim yapılana kadar işçiye ödediği geçici iş göremezlik ödeneğini işverenden geri alır.
• İşçinin doğrudan başvurusu. İşveren bildirmezse işçi ya da yakınları kazayı doğrudan SGK’ya bildirebilir. SGK müfettiş incelemesi başlatır.
• Tespit davası. SGK olayı iş kazası olarak kabul etmezse iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılır.
• Sigortasız işçi. İşçi SGK’ya hiç bildirilmemiş olsa bile iş kazası halinde tüm haklardan yararlanır. Kurum ödemeleri işverenden tahsil eder.

SGK tarafından sağlanan haklar

• Geçici iş göremezlik ödeneği. Raporlu günler için ödenir. Prim şartı aranmaz ve ödeme kaza gününden itibaren başlar.
• Sürekli iş göremezlik geliri. Meslekte kazanma gücü kaybı en az yüzde on ise ömür boyu gelir bağlanır.
• Ölüm geliri. Ölüm halinde eş, çocuklar ve ana babaya bağlanır.
• Cenaze ödeneği. Ölüm halinde hak sahiplerine ödenir.
• Evlenme ödeneği. Gelir bağlanan kız çocuğun evlenmesi halinde ödenir.

Yapılmaması gerekenler

• İbraname imzalamak. İşverenin sunduğu para karşılığında imzalanan belge hakların büyük bölümünü kapatabilir.
• Kazayı gizlemek. İşverenin ricasıyla olayın işyeri dışında olduğunu söylemek hem SGK haklarını hem tazminatı tehlikeye atar.
• Hastaneye gitmemek. Hafif görünen yaralanmalar sonradan ağırlaşabilir. Sağlık kaydı olmayan kazayı ispatlamak zordur.
• Boş kağıt imzalamak. Sonradan doldurulan belgeler işçi aleyhine kullanılır.
• İstifa etmek. Kazadan sonra baskıyla istifa eden işçi hem kıdem tazminatını hem iş güvencesini kaybedebilir.
• Delilleri paylaşmamak. Fotoğraf, mesaj ve tanık bilgileri avukata zamanında ulaştırılmalıdır.

Dava öncesi kontrol listesi

• Olayın SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilip edilmediği.
• Sürekli iş göremezlik oranının belirlenip belirlenmediği.
• Kaza tutanağı, hastane raporları ve tanık bilgilerinin toplanıp toplanmadığı.
• Gerçek ücretin bordro, banka kaydı ya da tanıkla ispatlanabilir olup olmadığı.
• İşverenin iş güvenliği eğitimi, risk değerlendirmesi ve koruyucu donanım belgelerinin istenip istenmediği.

Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun

• Kaza tutanağının bir nüshası.
• Hastane raporları, epikriz ve varsa ameliyat kayıtları.
• SGK bildirim belgesi ya da bildirim yapılmadığına ilişkin bilgi.
• Kaza yerine ait fotoğraf ve videolar.
• Tanıkların ad, soyad ve iletişim bilgileri.
• İşveren tarafından imzalatılmak istenen belgelerin örneği.