Güveni kötüye kullanma suçu, başkasına ait bir malın zilyetliğinin belirli bir amaçla kendisine devredilmiş olduğu kişinin, bu malı devir amacı dışında kendisi ya da başkası yararına kullanması ya da devir olgusunu inkar etmesidir. Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesinde düzenlenir. Basit halinin cezası altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır, soruşturulması şikayete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır. Suçun meslek, sanat, ticaret ya da hizmet ilişkisi nedeniyle ya da başkasının mallarını yönetme yetkisi çerçevesinde tevdi edilen eşya hakkında işlenmesi nitelikli haldir. Nitelikli halin cezası bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır, şikayete bağlı değildir. Zarar giderilirse etkin pişmanlık indirimi uygulanır.
Yayın tarihi: 4 Kasım 2026 · Son güncelleme: 4 Kasım 2026 · Yazan: Av. Yavuz Kuzucu, Kırıkkale Barosu Sicil No: 230
Emanet Edilen Araç
Güveni kötüye kullanma suçu çoğu zaman bir dostluk ya da iş ilişkisinin içinde doğar. Bir kişi aracını birkaç günlüğüne arkadaşına verir. Arkadaş aracı geri getirmez, üstelik satar.
Araç sahibi önce hırsızlık diye şikayet eder. Savcılık dosyayı başka bir suçla adlandırır. Çünkü araç, sahibinin rızasıyla teslim edilmiştir.
Bu yazıda güveni kötüye kullanma suçunun unsurlarını, basit ve nitelikli halin cezalarını, hırsızlık ve dolandırıcılıktan farkını, şikayet süresini ve zararın giderilmesinin cezaya etkisini açıklıyoruz.
Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir? TCK 155
Güveni kötüye kullanma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun malvarlığına karşı suçlar bölümünde 155. maddede düzenlenir. Suçun özü, mal üzerinde rızayla kurulan zilyetliğin devir amacına aykırı kullanılmasıdır.
Kanun metninin özü
- Birinci fıkra. Başkasına ait olup da muhafaza etmek ya da belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin ya da başkasının yararına olarak zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan ya da bu devir olgusunu inkar eden kişi cezalandırılır.
- İkinci fıkra. Suçun meslek, sanat, ticaret ya da hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi halinde ceza ağırlaşır.
| Başlık | Durum |
|---|---|
| Hukuki dayanak | Türk Ceza Kanunu m.155 |
| Basit hal cezası (155/1) | 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
| Nitelikli hal cezası (155/2) | 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 3.000 güne kadar adli para |
| Şikayet | Basit hal şikayete bağlı (6 ay). Nitelikli hal resen soruşturulur |
| Uzlaştırma | Basit halde var. Nitelikli halde yok |
| Etkin pişmanlık (TCK 168) | Soruşturmada 2/3, kovuşturmada 1/2 oranına kadar indirim |
| Akraba istisnası (TCK 167) | Eş, üstsoy, altsoy ve kardeşe karşı: ceza yok ya da yarı indirim |
| Dava zamanaşımı | Basit hal 8 yıl, nitelikli hal 15 yıl |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Ceza 2 yıl ve altındaysa mümkün |
Suçun Unsurları: Zilyetlik Devri ve Tasarruf Amacı Dışına Çıkma
Güveni kötüye kullanma suçunun oluşması için dört unsurun birlikte bulunması gerekir. Unsurlardan biri eksikse fiil ya başka bir suç oluşturur ya da hukuki uyuşmazlık olarak kalır.
Suçun dört unsuru
- Başkasına ait mal. Taşınır ya da taşınmaz olabilir. Para, araç, ziynet eşyası, iş makinesi, kiralık konut.
- Zilyetliğin rızayla devri. Mal, sahibinin rızasıyla faile teslim edilmiş olmalıdır. Rıza yoksa hırsızlık, rıza hileyle alınmışsa dolandırıcılık gündeme gelir.
- Belirli amaçla devir. Mal muhafaza etmek ya da belirli bir şekilde kullanmak üzere verilmiş olmalıdır. Emanet, kira, ariyet, vekalet, hizmet ilişkisi.
- Devir amacı dışında tasarruf ya da inkar. Malı satmak, rehnetmek, tüketmek, başkasına vermek, geri vermemek ya da teslim alındığını inkar etmek.
Yargıtay ölçütü
Sözleşmeye aykırılık ile suç arasındaki çizgi
Basit Güveni Kötüye Kullanma Cezası (TCK 155/1)
Basit halin kuralları
- Ceza. Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası. İki ceza birlikte verilir.
- Şikayet. Soruşturma ve kovuşturma şikayete bağlıdır. Mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayet etmelidir.
- Uzlaştırma. Dava açılmadan önce uzlaştırmacıya gönderilir. Taraflar anlaşırsa dosya kapanır.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. Ceza iki yılı aşmadığından mümkündür.
- Adli para cezasına çevirme. Bir yıl ve altındaki hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir.
Adli para cezasının günlük karşılığı, 1 Haziran 2024 tarihinden sonra işlenen suçlarda 100 lira ile 500 lira arasındadır. Hakim failin ekonomik durumuna göre belirler.
Nitelikli Güveni Kötüye Kullanma Cezası (TCK 155/2)
Nitelikli güveni kötüye kullanma, malın belirli bir güven ilişkisi nedeniyle tevdi edilmiş olması halinde oluşur. Ceza önemli ölçüde ağırlaşır ve şikayet aranmaz.
Nitelikli halin kuralları
- Ceza. Bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası.
- Meslek ve sanat ilişkisi. Tamir için bırakılan aracı satan tamirci, emanet ziyneti kullanan kuyumcu.
- Ticaret ilişkisi. Konsinye malı satıp bedelini vermeyen bayi, depoya bırakılan malı elden çıkaran depocu.
- Hizmet ilişkisi. Şirket kasasındaki parayı kendi hesabına aktaran muhasebeci, tahsil ettiği parayı teslim etmeyen çalışan, teslim ettiği yükü satan şoför.
- Mal idare yetkisi. Vasi, kayyım, vekil, apartman yöneticisi, dernek saymanı, şirket yöneticisi.
- Şikayet ve uzlaştırma. Resen soruşturulur, uzlaştırma kapsamında değildir. Şikayetten vazgeçme davayı düşürmez.
Dikkat
Apartman yöneticisi ve dernek saymanı
Avukata Sor
Hırsızlık ve Dolandırıcılıktan Farkı
Güveni kötüye kullanma ile hırsızlık ve dolandırıcılık arasındaki fark, malın faile nasıl geçtiğinde saklıdır. Aynı olay üç suçtan biri olabilir ve ceza buna göre değişir.
Üç suçun ayrım ölçütü
- Hırsızlık. Mal, sahibinin rızası olmadan alınır. Türk Ceza Kanunu 141 ve 142. Basit hali bir yıldan üç yıla kadar hapis.
- Dolandırıcılık. Mal, hileli davranışlarla aldatılan mağdurun rızasıyla alınır. Rıza baştan sakatlanmıştır. Türk Ceza Kanunu 157 ve 158. Ağır halleri için nitelikli dolandırıcılık suçu yazımıza bakabilirsiniz.
- Güveni kötüye kullanma. Mal, geçerli bir rızayla belirli amaç için teslim edilir. Kast, teslimden sonra doğar ya da ortaya çıkar.
- Zimmet. Fail kamu görevlisiyse ve mal görevi nedeniyle kendisine teslim edilmişse güveni kötüye kullanma değil zimmet suçu oluşur. Türk Ceza Kanunu 247.
- Banka çalışanı. Bankacılık Kanunu’nun 160. maddesi uyarınca zimmet olarak cezalandırılır.
Uygulama örneği
Araç kiralamada hangi suç oluşur?
Hileli davranışla malın alınması halinde uygulanacak kurallar için dolandırıcılık suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Şikayet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı
Şikayet ve süre kuralları
- Basit halde şikayet süresi. Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay. Süre geçerse dava açılamaz.
- Şikayetten vazgeçme. Basit halde hüküm kesinleşinceye kadar vazgeçilirse dava düşer. Nitelikli halde vazgeçme sonuç doğurmaz.
- Uzlaştırma. Basit halde zorunlu ön aşamadır. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
- Dava zamanaşımı. Basit halde sekiz yıl, nitelikli halde on beş yıl.
- Zamanaşımının başlangıcı. Amaç dışı tasarrufun yapıldığı ya da iadenin reddedildiği tarih.
Etkin Pişmanlık ve Zararın Giderilmesi
Güveni kötüye kullanma suçunda zararın giderilmesi cezayı önemli ölçüde azaltır. Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesi bu suça da uygulanır.
Etkin pişmanlık kuralları
- Soruşturma aşamasında. Dava açılmadan önce zarar tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar indirilir.
- Kovuşturma aşamasında. Hüküm verilinceye kadar giderilirse ceza yarısına kadar indirilir.
- Kısmi giderme. Mağdurun rızası varsa kısmi iade de indirim sağlar.
- Malın iadesi ya da bedeli. Mal aynen iade edilebileceği gibi bedeli de ödenebilir.
- Akraba istisnası. Türk Ceza Kanunu 167 uyarınca eş, üstsoy, altsoy ve kardeşe karşı işlenen suçta ceza verilmez. Ayrı yaşayan eş ve diğer yakınlarda ceza yarı oranında indirilir ve suç şikayete bağlı hale gelir.
Uygulamadan Örnekler ve Yargıtay Ölçütleri
Sık görülen olaylar ve nitelendirme
- Emanet para harcandı. Saklaması için verilen paranın harcanması basit haldir. Geri ödeme niyeti kastı kaldırmaz.
- Ödünç alınan araç satıldı. Basit haldir. Araç ticari ilişkiyle kiralanmışsa nitelikli hal tartışılır.
- Çalışan tahsilatı teslim etmedi. Hizmet ilişkisi nedeniyle nitelikli haldir.
- Vekil satış bedelini vermedi. Mal idare yetkisi nedeniyle nitelikli haldir.
- Kiracı eşyaları götürdü. Eşyalı kiralanan konuttaki eşyanın satılması güveni kötüye kullanmadır.
- Ortak şirket parasını kullandı. Şirket parası üzerinde yönetim yetkisi varsa nitelikli haldir. Ortaklar arası alacak ise hukuk davası konusudur.
- Borç ödenmedi. Suç değildir. Ödünç para borç ilişkisidir, icra yolu izlenir.
Fon ve şirket yöneticilerinin yatırımcı parası üzerindeki sorumluluğu için fon soruşturması kapsamında ceza ve tazminat sorumluluğu, şirket hesaplarının amaç dışı kullanımının dijital boyutu için dijital banka dolandırıcılığı, hesap kullandırmanın sorumluluğu için banka kartı kullandırmanın cezai sorumluluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Savunma, Görevli Mahkeme ve Hukuki Yol
Usul kuralları
- Görevli mahkeme. Her iki halde de asliye ceza mahkemesi.
- Yetkili mahkeme. Amaç dışı tasarrufun gerçekleştiği yer mahkemesi.
- İspat. Teslim olgusu yazılı belge, tanık, mesaj ya da banka kaydıyla ispatlanır. Teslim ispatlanamazsa suç oluşmaz.
- Tazminat. Ceza davası yanında hukuk mahkemesinde malın iadesi ya da bedeli istenebilir. Ceza davasına katılan mağdur tazminat talep edemez, ayrı dava açar.
Savunmada değerlendirilen noktalar
- Malın teslim edilip edilmediği ve hangi amaçla teslim edildiği.
- Tasarrufun amaç dışı olup olmadığı. Sözleşmenin tasarrufa izin verip vermediği.
- İlişkinin ödünç ya da ortaklık ilişkisi olup olmadığı. Ödünç parada suç oluşmaz.
- Basit hal iddiasında altı aylık şikayet süresinin geçip geçmediği.
- Nitelikli hal iddiasında ilişkinin meslek, ticaret, hizmet ya da idare yetkisi niteliği taşıyıp taşımadığı.
- Zararın giderilmesiyle etkin pişmanlık indiriminden yararlanma olanağı.
Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, uzlaştırma usulüne Adalet Bakanlığı sitesinden ulaşabilirsiniz.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
- Teslimi gösteren belge, sözleşme, makbuz ya da mesajlar.
- Malın değerini gösteren fatura ya da ekspertiz.
- İade talebine ilişkin ihtarname ya da yazışmalar.
- Şüpheli sıfatıyla çağrıldıysanız ilişkinin niteliğini gösteren belgeler.
- Olayı bilen kişilerin iletişim bilgileri.
Kırıkkale’de Güveni Kötüye Kullanma Dosyanız İçin Hukuki Destek
Sık Sorulan Sorular
Güveni kötüye kullanma suçunun cezası nedir?
Basit halde altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Meslek, ticaret, hizmet ilişkisi ya da mal idare yetkisi nedeniyle teslim edilen eşya hakkında işlenen nitelikli halde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır.
Güveni kötüye kullanma suçu şikayete bağlı mı?
Basit hal şikayete bağlıdır. Mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayet etmelidir. Nitelikli hal şikayete bağlı değildir, savcılık kendiliğinden soruşturur.
Güveni kötüye kullanma ile hırsızlık arasındaki fark nedir?
Hırsızlıkta mal sahibinin rızası olmadan alınır. Güveni kötüye kullanmada mal rızayla ve belirli bir amaçla teslim edilir, fail sonradan amaç dışına çıkar. Ödünç verilen aracın satılması güveni kötüye kullanma, park halindeki aracın alınması hırsızlıktır.
Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki fark nedir?
Dolandırıcılıkta rıza hileyle alınır ve fail baştan aldatma kastıyla hareket eder. Güveni kötüye kullanmada teslim anında rıza geçerlidir, kast sonradan ortaya çıkar. Sahte kimlikle araç kiralamak dolandırıcılık, gerçek kimlikle kiralanıp iade edilmeyen araç güveni kötüye kullanmadır.
Emanet parayı harcamak suç mu?
Evet. Saklaması için verilen paranın harcanması, devir amacı dışında tasarruftur ve basit güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur. Geri ödeme niyeti suçu ortadan kaldırmaz, ancak zararın giderilmesi cezayı indirir. Ödünç verilen para ise borç ilişkisidir, suç değildir.
Çalışanın şirket parasını alması hangi suçtur?
Hizmet ilişkisi nedeniyle kendisine teslim edilen para üzerinde tasarruf eden çalışan nitelikli güveni kötüye kullanma suçundan sorumludur. Ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapistir. Çalışan kamu görevlisiyse zimmet, banka çalışanıysa Bankacılık Kanunu zimmet hükmü uygulanır.
Zararı ödersem ceza almaz mıyım?
Ceza tamamen kalkmaz ancak önemli ölçüde iner. Dava açılmadan önce ödemede ceza üçte ikisine kadar, dava sırasında ödemede yarısına kadar indirilir. Basit halde uzlaşma sağlanırsa dosya kapanır. Ceza iki yıl ve altında kalırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür.
Güveni kötüye kullanma suçunda uzlaştırma var mı?
Basit halde vardır ve dava açılmadan önce zorunlu olarak uygulanır. Nitelikli hal uzlaştırma kapsamında değildir.
Güveni kötüye kullanma suçunda zamanaşımı ne kadar?
Dava zamanaşımı basit halde sekiz yıl, nitelikli halde on beş yıldır. Süre, amaç dışı tasarrufun yapıldığı ya da iadenin reddedildiği tarihten başlar. Basit halde ayrıca altı aylık şikayet süresi vardır.
Güveni kötüye kullanma davası hangi mahkemede görülür?
Her iki hal de asliye ceza mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme amaç dışı tasarrufun gerçekleştiği yer mahkemesidir. Malın iadesi ya da bedeli için ayrıca hukuk mahkemesinde dava açılır.
