Dolandırıcılık suçu, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun ya da başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamaktır. Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesinde düzenlenir. Basit dolandırıcılığın cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. İki ceza birlikte verilir. Suç şikayete bağlı değildir, ancak uzlaştırma kapsamındadır. Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir ve dava zamanaşımı sekiz yıldır. Suçun oluşması için hilenin aldatmaya elverişli olması, mağdurun bu hile nedeniyle yanılması ve malvarlığında zarar doğması gerekir. Borcun ödenmemesi tek başına dolandırıcılık değildir. Zarar soruşturma aşamasında giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturmada yarısına kadar indirilir. Belirli yakınlar arasında işlenen dolandırıcılıkta ceza verilmez.
Yayın tarihi: 28 Ekim 2026 · Son güncelleme: 28 Ekim 2026 · Yazan: Av. Yavuz Kuzucu, Kırıkkale Barosu Sicil No: 230
Borcunu Ödemeyen Herkes Dolandırıcı mı?
Bir esnaf, mal aldığı tedarikçiye borcunu ödeyemez. Tedarikçi savcılığa gidip dolandırıcılık şikayetinde bulunur. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
Çünkü borcun ödenmemesi hukuki bir uyuşmazlıktır. Dolandırıcılık için baştan itibaren aldatma kastı ve hileli davranış gerekir.
Bu yazıda dolandırıcılık suçu unsurlarını, cezasını, nitelikli halden farkını, uzlaştırma ve etkin pişmanlık kurallarını açıklıyoruz.
Dolandırıcılık Suçu Nedir? TCK 157
Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesi suçu şöyle tanımlar. Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir.
Suçun temel özellikleri
- Malvarlığına karşı suçtur. Korunan hukuki değer kişinin malvarlığı ve irade özgürlüğüdür.
- Kasten işlenir. Taksirle dolandırıcılık olmaz. Fail, aldattığını ve yarar sağladığını bilmelidir.
- Şikayete bağlı değildir. Savcılık olayı öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır.
- Uzlaştırma kapsamındadır. Basit dolandırıcılıkta taraflar uzlaşırsa dava düşer.
- Mağdur gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Şirketler de dolandırıcılık mağduru olabilir.
| Başlık | Durum |
|---|---|
| Hukuki dayanak | TCK m.157, 158, 159, 167, 168 |
| Basit dolandırıcılık cezası | 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para |
| Nitelikli dolandırıcılık cezası | 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para |
| Alacağı tahsil amacıyla | 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para, şikayete bağlı |
| Şikayet | Aranmaz, resen soruşturulur |
| Uzlaştırma | Basit dolandırıcılıkta uygulanır |
| Etkin pişmanlık | Soruşturmada 2/3, kovuşturmada 1/2 oranına kadar indirim |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl |
| Yakınlar arasında | Eş, üstsoy, altsoy ve kardeşe karşı işlenirse ceza verilmez |
Suçun Unsurları: Hile, Aldatma ve Zarar
Dolandırıcılığın oluşması için dört unsurun zincir halinde gerçekleşmesi gerekir. Zincirin bir halkası koparsa suç oluşmaz.
Dört unsur
- Hileli davranış. Fail, gerçek dışı bir durumu gerçekmiş gibi gösterir. Yalan tek başına yeterli değildir, yalanın inandırıcı araçlarla desteklenmesi gerekir.
- Aldatma. Mağdur, hile nedeniyle yanılır ve gerçeği bilseydi yapmayacağı bir tasarrufta bulunur.
- Zarar. Mağdurun ya da üçüncü bir kişinin malvarlığında azalma meydana gelir.
- Yarar. Fail, kendisine ya da başkasına haksız bir menfaat sağlar.
Yargıtay ölçütü
Hile ağır, yoğun ve ustaca olmalı
Hile, sözleşme kurulmadan önce ya da kurulurken gerçekleşmelidir. Sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan ödeme güçlüğü dolandırıcılık değil, hukuki uyuşmazlıktır. Baştan itibaren ödeme niyeti olmadan sözleşme yapılması ise dolandırıcılıktır.
Dolandırıcılık Suçunun Cezası
Basit dolandırıcılığın cezası iki kalemden oluşur. Hapis ve adli para cezası birlikte uygulanır, hakim yalnızca birini seçemez.
Cezanın belirlenmesi
- Hapis cezası. Bir yıldan beş yıla kadar. Hakim, suçun işleniş biçimi, zararın büyüklüğü ve failin kusuru gibi ölçütlere göre alt ve üst sınır arasında belirler.
- Adli para cezası. Beş bin güne kadar. Gün sayısı belirlendikten sonra her gün için failin ekonomik durumuna göre 20 ile 100 lira arasında bir tutar takdir edilir.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. Sonuç hapis cezası iki yıl ve altında kalırsa ve zarar giderilmişse hükmün açıklanması geri bırakılabilir.
- Erteleme. İki yıl ve altındaki hapis cezası ertelenebilir.
- Seçenek yaptırım. Bir yıl ve altındaki kısa süreli hapis cezası adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
Zararın giderilmesi hem etkin pişmanlık indirimi hem hükmün açıklanmasının geri bırakılması için belirleyicidir. Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Basit ve Nitelikli Dolandırıcılık Farkı
Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi, suçun belirli şekillerde işlenmesini nitelikli hal sayar ve cezayı ağırlaştırır.
Başlıca nitelikli haller
- Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi.
- Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum ya da zor şartlardan yararlanılması.
- Kamu kurumlarının, meslek kuruluşlarının, siyasi partilerin ya da vakıfların araç olarak kullanılması.
- Kamu kurumlarının zararına işlenmesi.
- Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması.
- Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması.
- Tacir ya da şirket yöneticisi tarafından ticari faaliyet sırasında işlenmesi.
- Kendisini kamu görevlisi, banka ya da sigorta görevlisi olarak tanıtarak işlenmesi.
- Üç ya da daha fazla kişiyle birlikte ya da suç işlemek için kurulmuş örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi.
Nitelikli dolandırıcılıkta ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Bilişim sistemi ya da banka kullanılarak işlenen halde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Bu hallerin ayrıntısı için nitelikli dolandırıcılık suçu yazımıza, internet ve banka üzerinden işlenen türler için dijital banka dolandırıcılığı yazımıza bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Daha Az Ceza Gerektiren Hal: Alacağı Tahsil Amacı
Türk Ceza Kanunu’nun 159. maddesi, dolandırıcılığın bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi halinde cezayı azaltır.
159. maddenin uygulanması
- Ceza. Altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası. Hakim ikisinden birini seçer.
- Şikayet şartı. Bu hal şikayete bağlıdır. Şikayet süresi, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
- Örnek. Gerçek bir alacağı bulunan kişinin, borçluyu hileyle ödemeye ikna etmesi.
- Şart. Alacağın gerçek bir hukuki ilişkiye dayanması gerekir. Hayali alacak için bu madde uygulanmaz.
Etkin Pişmanlık ve Şahsi Cezasızlık
Etkin pişmanlık
Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca fail, mağdurun zararını giderirse cezası indirilir.
İndirim oranları
- Soruşturma aşamasında. Kovuşturma başlamadan önce zarar tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar indirilir.
- Kovuşturma aşamasında. Hüküm verilmeden önce zarar giderilirse ceza yarısına kadar indirilir.
- Kısmi iade. Zararın bir kısmı giderilmişse indirim için mağdurun rızası gerekir.
- Suç ortakları. Zararı gideren fail indirimden yararlanır, diğer ortaklar yararlanmaz.
12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun ile hükmün kesinleşmesinden sonra zararın giderilmesi halinde de indirim imkanı getirilmiştir. Bu imkan, etkin pişmanlıktan yararlanmamış hükümlüler için geçerlidir.
Şahsi cezasızlık
TCK m.167
Yakınlar arasında dolandırıcılık
Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı
Usul kuralları
- Uzlaştırma. Basit dolandırıcılık Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Taraflar uzlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamında değildir.
- Görevli mahkeme. Basit dolandırıcılıkta asliye ceza mahkemesi. Nitelikli dolandırıcılık da 7571 sayılı Kanun ile asliye ceza mahkemesinin görev alanına alınmıştır.
- Yetkili mahkeme. Suçun işlendiği yer mahkemesi. Dolandırıcılıkta yararın elde edildiği yer suç yeri sayılır.
- Dava zamanaşımı. Üst sınır beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır.
- Ceza zamanaşımı. Kesinleşen beş yıla kadar hapis cezası için on yıldır.
Uzlaştırma teklifini kabul etmek suçu kabul anlamına gelmez. Ancak uzlaşma sağlandığında dosya kapanır ve aynı fiil için yeniden dava açılamaz.
Dolandırıcılık Mağduru Ne Yapmalı?
Mağdurun atması gereken adımlar
- Delilleri toplayın. Mesaj kayıtları, dekontlar, sözleşmeler ve tanık bilgileri saklanmalıdır.
- Savcılığa şikayet dilekçesi verin. Suç şikayete bağlı olmasa da dilekçe soruşturmayı hızlandırır. Dilekçe en yakın Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa verilir.
- Para transferi varsa bankaya bildirin. Hesaba bloke konulması için savcılıktan talep edilir.
- Ceza davasına katılın. Katılan sıfatıyla davada yer alarak delil sunabilir ve kanun yoluna başvurabilirsiniz.
- Tazminat davası açın. Ceza davası zararı tazmin etmez. Zarar, haksız fiil hükümlerine göre hukuk mahkemesinde ayrıca istenir.
- Uzlaştırma teklifini değerlendirin. Zararın hızlı tahsili için uzlaşma avantajlı olabilir.
Şikayet dilekçesinin e-Devlet üzerinden de verilebildiği UYAP Vatandaş hizmetine Adalet Bakanlığı sitesinden ulaşabilirsiniz.
Şüpheli ve Sanık Açısından Savunma
Savunmada değerlendirilen noktalar
- Hilenin yokluğu. Olayda aldatmaya elverişli bir hile bulunmadığı, uyuşmazlığın hukuki nitelikte olduğu savunulur.
- Kastın yokluğu. Failin sözleşme kurarken ödeme niyeti taşıdığı, sonradan ödeme güçlüğüne düştüğü ispatlanır.
- Zararın yokluğu. Mağdurun malvarlığında azalma olmadığı gösterilir.
- Alacağı tahsil amacı. 159. maddenin uygulanması talep edilir.
- Etkin pişmanlık. Zararın giderilerek indirimden yararlanılması değerlendirilir.
- Şahsi cezasızlık. Mağdurla akrabalık ilişkisi ileri sürülür.
- Uzlaştırma. Uzlaşma ile dosyanın kapatılması değerlendirilir.
İfade aşamasında verilen beyanlar sonradan değiştirilse bile dosyada kalır. Bu nedenle ilk ifadeden önce hukuki destek alınması önemlidir. Benzer malvarlığı suçları için banka kartı kullandırmanın cezai sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
- İfadeye çağrı yazısı ya da şikayet dilekçesi.
- Olaya ilişkin sözleşme, dekont ve yazışmalar.
- Karşı tarafla ilişkinin niteliğini gösteren belgeler.
- Varsa ödeme ya da iade belgeleri.
- Olayı bilen kişilerin iletişim bilgileri.
Kırıkkale’de Dolandırıcılık Suçu Dosyanız İçin Hukuki Destek
Sık Sorulan Sorular
Dolandırıcılık suçunun cezası nedir?
Basit dolandırıcılığın cezası Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesi uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. İki ceza birlikte verilir. Nitelikli hallerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis cezasıdır.
Dolandırıcılık suçu şikayete bağlı mı?
Hayır. Basit ve nitelikli dolandırıcılık resen soruşturulur. Yalnızca alacağı tahsil amacıyla işlenen hal ile belirli akrabalara karşı işlenen hal şikayete bağlıdır. Şikayet süresi altı aydır.
Dolandırıcılık suçu uzlaştırmaya tabi mi?
Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır. Taraflar uzlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ya da dava düşer. Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamında değildir.
Borcunu ödemeyen kişi dolandırıcı mıdır?
Hayır. Borcun ödenmemesi hukuki bir uyuşmazlıktır ve icra yoluyla takip edilir. Dolandırıcılık için sözleşme kurulurken hileli davranış ve aldatma kastı bulunmalıdır. Baştan itibaren ödeme niyeti olmadan sözleşme yapılması ise dolandırıcılıktır.
Dolandırıcılıkta etkin pişmanlık nasıl uygulanır?
Fail, zararı soruşturma aşamasında giderirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturmada hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir. Kısmi iadede mağdurun rızası gerekir. 7589 sayılı Kanun ile kesinleşme sonrası giderme için de indirim imkanı getirilmiştir.
Dolandırıcılık davası hangi mahkemede görülür?
Basit dolandırıcılık asliye ceza mahkemesinde görülür. Nitelikli dolandırıcılık da 7571 sayılı Kanun ile asliye ceza mahkemesinin görev alanına alınmıştır. Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir.
Dolandırıcılık suçunda zamanaşımı ne kadar?
Basit dolandırıcılıkta dava zamanaşımı sekiz yıldır. Nitelikli dolandırıcılıkta on beş yıldır. Süre suçun işlendiği tarihten başlar ve belirli işlemlerle kesilir.
Dolandırıcılık suçunda hapis cezası para cezasına çevrilir mi?
Bir yıl ve altındaki kısa süreli hapis cezaları adli para cezasına ya da seçenek yaptırımlara çevrilebilir. İki yıl ve altındaki cezalar ertelenebilir ya da zarar giderilmişse hükmün açıklanması geri bırakılabilir.
Eşini ya da kardeşini dolandıran kişi ceza alır mı?
Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşe, üstsoy, altsoy ve aynı konutta yaşayan kardeşe karşı işlenen dolandırıcılıkta ceza verilmez. Diğer yakın akrabalara karşı işlenirse ceza yarı oranında indirilir ve suç şikayete bağlı olur.
Dolandırıcılık mağduru parasını nasıl geri alır?
Ceza davası zararı tazmin etmez. Mağdur, haksız fiil hükümlerine göre hukuk mahkemesinde tazminat davası açar. Uzlaştırma aşamasında zararın giderilmesi kararlaştırılabilir. Para transferi varsa savcılık aracılığıyla hesaba bloke konulması istenir.
