Boşanma davası, aile mahkemesine verilen bir dava dilekçesiyle açılır. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dava çekişmeli veya anlaşmalı olarak açılabilir. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmesi, tarafların birlikte başvurması ve hazırlanan protokolün hakim tarafından onaylanması gerekir. Çekişmeli boşanmada ise Türk Medeni Kanunu’nda sayılan özel sebepler veya evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel sebebine dayanılır. Dilekçeyle birlikte nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı talepleri ileri sürülebilir. Hakim dava süresince barınma, geçim ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. Anlaşmalı boşanma genelde bir ya da iki duruşmada biter, çekişmeli dava bir yılı aşabilir.
Yayın tarihi: 14 Ekim 2026 · Son güncelleme: 16 Ekim 2026 · Yazan: Av. Yavuz Kuzucu, Kırıkkale Barosu Sicil No: 230
Dilekçeyi Vermeden Önce Verilmesi Gereken Karar
Boşanmaya karar vermek ile boşanma davası açmak aynı şey değildir. İkisi arasında usul kuralları durur.
İlk soru şudur. Eşiniz boşanmaya ve şartlara razı mı? Cevap evetse anlaşmalı boşanma yolu açılır. Cevap hayırsa çekişmeli dava gerekir.
Bu tercih süreyi, masrafı ve sonucu değiştirir. Yanlış seçim davanın reddine ya da yıllara yayılan bir yargılamaya yol açar.
Bu yazıda boşanma davası nasıl açılır sorusunu adım adım, yürürlükteki kanun maddeleriyle açıklıyoruz.
Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Süreç
Boşanma davası, bir dilekçenin aile mahkemesine sunulmasıyla başlar. Süreç belirli bir sırayla ilerler.
Davanın açılış adımları
- Dava türünün belirlenmesi. Anlaşmalı mı çekişmeli mi olacağına karar verilir. Anlaşmalı boşanmada protokol hazırlanır.
- Dilekçenin hazırlanması. Taraf bilgileri, boşanma sebebi, vakıalar, deliller ve talepler yazılır.
- Harç ve gider avansının yatırılması. Dilekçe tevzi bürosuna verilir, hesaplanan tutar vezneye yatırılır.
- Dosyanın mahkemeye düşmesi. Tevzi ile dosya bir aile mahkemesine gönderilir ve dava açılmış sayılır.
- Tebligat ve cevap süresi. Dilekçe davalıya tebliğ edilir. Davalının cevap süresi iki haftadır.
- Dilekçeler aşaması. Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri verilir.
- Ön inceleme duruşması. Usul şartları incelenir, tahkikat konuları belirlenir.
- Tahkikat. Tanıklar dinlenir, deliller toplanır, gerekirse uzman incelemesi yapılır.
- Karar ve kanun yolu. Hüküm verilir. İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
Anlaşmalı boşanmada bu zincir kısalır. Taraflar birlikte başvurduğunda dilekçeler aşaması genellikle işlemez ve dosya doğrudan duruşmaya alınır.
e-Devlet üzerinden
Dava avukat olmadan açılabilir mi?
Hangi Mahkeme Yetkili ve Görevli?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Yetki Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesinde düzenlenmiştir. İki yer seçeneği vardır.
Yetkili mahkeme seçenekleri
- Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi. Davacı kendi yerleşim yerinde dava açabilir.
- Son altı ay birlikte oturulan yer mahkemesi. Davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer de yetkilidir.
Bu yetki kesin yetki değildir. Davalı süresinde yetki itirazında bulunmazsa dava açıldığı mahkemede görülmeye devam eder.
Kırıkkale’de boşanma davaları Kırıkkale Aile Mahkemesi’nde görülür. Eşlerden biri Kırıkkale’de yerleşik ise ya da taraflar son altı ayı burada geçirmişse dava burada açılabilir.
| Başlık | Durum |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 ay birlikte oturulan yer |
| Anlaşmalı boşanma şartı | Evliliğin en az 1 yıl sürmesi (TMK m.166/3) |
| Cevap süresi | Tebliğden itibaren 2 hafta |
| Zina ve hayata kast | 6 ay öğrenmeden, her hâlde 5 yıl |
| Terk sebebi | 6 ay ayrı yaşama ve ihtardan sonra 2 ay |
| Akıl hastalığı | En az 3 yıl sürmüş olması |
| Fiili ayrılık | Red kararının kesinleşmesinden 3 yıl |
| İstinaf süresi | Gerekçeli kararın tebliğinden 2 hafta |
| Tazminat ve nafaka zamanaşımı | Boşanma hükmünün kesinleşmesinden 1 yıl |
Boşanma Sebepleri ve Süreleri
Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel olmak üzere iki grupta düzenler. Her sebebin kendi şartları vardır.
Özel boşanma sebepleri
Kanunda sayılan özel sebepler
- Zina (m.161). Dava hakkı, öğrenmeden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Affeden eş dava açamaz.
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (m.162). Aynı şekilde altı ay ve beş yıllık hak düşürücü sürelere tabidir. Af halinde dava hakkı yoktur.
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163). Küçük düşürücü bir suç işlenmesi ya da haysiyetsiz hayat sürülmesi ve bu nedenle birlikte yaşamanın beklenemez hale gelmesi gerekir. Bu sebepte hak düşürücü süre yoktur.
- Terk (m.164). Eşin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ayrı yaşaması ve bu durumun en az altı ay sürmesi aranır. Hakim veya noter aracılığıyla yapılan ihtardan sonra iki ay içinde dönmezse dava açılabilir.
- Akıl hastalığı (m.165). Hastalığın en az üç yıl sürmesi, resmi sağlık kurulu raporuyla iyileşmesinin mümkün görülmemesi ve ortak hayatın diğer eş için çekilmez hale gelmesi gerekir.
Genel boşanma sebebi
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinde düzenlenen genel sebeptir. Uygulamada davaların büyük bölümü bu maddeye dayanır.
166. maddenin işleyişi
- Birinci fıkra. Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden biri boşanma davası açabilir.
- İkinci fıkra. Davacının kusuru daha ağırsa davalı itiraz edebilir. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında korunmaya değer bir menfaat kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
- Dördüncü fıkra (fiili ayrılık). Boşanma davası reddedilmiş ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmişse, ortak hayat yeniden kurulamadığı takdirde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve istem üzerine boşanmaya karar verilir.
Genel sebebe dayanan davada hak düşürücü süre yoktur. Belirleyici olan kusur dengesidir. Tarafların kusur oranı tazminat ve nafaka taleplerinin kaderini de etkiler.
Avukata Sor
Çekişmeli ve Anlaşmalı Boşanma Arasındaki Fark
İki dava türü farklı mantıkla çalışır. Birinde kusur tartışılır, diğerinde irade birliği denetlenir.
Temel farklar
- Şart. Anlaşmalı boşanmada evliliğin en az bir yıl sürmesi zorunludur. Çekişmeli davada böyle bir süre şartı yoktur.
- Kusur. Anlaşmalı boşanmada kusur araştırılmaz. Çekişmeli davada kusur ispatı esastır.
- Süre. Anlaşmalı boşanma genelde bir ya da iki duruşmada biter. Çekişmeli dava bir yılı aşabilir.
- Protokol. Anlaşmalı boşanmada nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı protokolle belirlenir ve hakim onayına sunulur.
- Tanık. Anlaşmalı boşanmada tanık dinlenmez. Çekişmeli davada tanık beyanları temel delildir.
- Dönüş imkanı. Anlaşmalı boşanmada taraflardan biri duruşmada beyanından dönerse dava çekişmeliye dönüşür.
Anlaşmalı yolun ayrıntıları için anlaşmalı boşanma davası ve protokol yazımızı inceleyebilirsiniz.
Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Dilekçe Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesindeki unsurları taşımalıdır. Eksik dilekçe süre verilerek tamamlattırılır, bazı eksiklikler ise davanın açılmamış sayılmasına yol açar.
Dilekçede yer alması gerekenler
- Mahkemenin adı. Yetkili ve görevli aile mahkemesi yazılır.
- Tarafların kimlik ve adres bilgileri. Ad, soyad, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve adresler.
- Dava konusu. Boşanma ve varsa diğer talepler.
- Vakıalar. Boşanma sebebini oluşturan olaylar tarih ve yer belirtilerek sıralanır.
- Hukuki sebepler. Dayanılan kanun maddeleri gösterilir.
- Deliller. Tanık, mesaj kayıtları, hastane raporu, banka kaydı ve diğer belgeler bildirilir.
- Talep sonucu. Boşanma, velayet, tedbir ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat açıkça istenir.
- İmza. Davacı ya da vekili imzalar.
Sık yapılan hata
Talep edilmeyen şeye karar verilmez
Dava Süresince Alınan Geçici Önlemler
Boşanma davası aylar sürebilir. Bu sürede eşlerin ve çocukların korunması gerekir. Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi bu konuyu düzenler.
Hakim, davanın devamı süresince gerekli olan önlemleri kendiliğinden alır. Talep beklenmez.
Alınabilecek geçici önlemler
- Tedbir nafakası. Eşin ve çocukların geçimi için dava süresince ödenecek nafakadır. Dava tarihinden itibaren hükmedilir.
- Barınmaya ilişkin önlemler. Ortak konutun hangi eşe tahsis edileceği belirlenir.
- Çocuklar için geçici velayet. Çocuğun kimin yanında kalacağına karar verilir.
- Kişisel ilişki düzenlemesi. Çocukla görüşme gün ve saatleri belirlenir.
- Malların yönetimi. Gerekirse mallar üzerinde tedbir konulur.
- Tapu ve araç kayıtlarına tedbir. Mal kaçırma riski varsa ihtiyati tedbir istenebilir.
Şiddet ya da tehdit varsa 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararı istenebilir. Bu başvuru boşanma davasından bağımsızdır ve aile mahkemesinden ya da mülki amirden talep edilir.
Boşanmanın Mali Sonuçları
Boşanma kararı yalnızca evliliği sona erdirmez. Mali sonuçları da beraberinde getirir.
Boşanmanın mali sonuçları
- Maddi tazminat (m.174/1). Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş, kusurlu eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
- Manevi tazminat (m.174/2). Boşanmaya sebep olan olaylar kişilik hakkına saldırı niteliğindeyse manevi tazminat istenebilir.
- Yoksulluk nafakası (m.175). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan nafaka isteyebilir.
- İştirak nafakası (m.182). Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır.
- Mal rejiminin tasfiyesi. Edinilmiş mallara katılma rejimi gereği hesaplama yapılır ve katılma alacağı belirlenir.
Mal paylaşımının ayrıntıları için boşanmada mal paylaşımı yazımıza, nafaka için yoksulluk nafakası yazımıza bakabilirsiniz.
Arabuluculuk
Boşanma davası arabuluculuğa tabi mi?
Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Süre dava türüne ve dosyanın yoğunluğuna göre değişir. Kesin bir takvim verilemez, ancak uygulamadaki aralıklar bellidir.
Süreyi belirleyen unsurlar
- Dava türü. Anlaşmalı boşanma genelde bir ya da iki duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli dava bir yılı aşabilir.
- Tebligat. Davalının adresinin tespit edilememesi süreci aylarca uzatır.
- Tanık sayısı. Çok tanıklı dosyalarda duruşma sayısı artar.
- Uzman incelemesi. Velayet uyuşmazlığında pedagog ve sosyal çalışmacı raporu beklenir.
- Bekletici sorun. Ceza dosyası ya da başka bir dava sonucu beklenebilir.
- Kanun yolu. İstinaf ve temyiz aşamaları ek süre getirir.
Karar verildikten sonra boşanma hemen geçerli olmaz. Hüküm kesinleşmeden nüfusa işlenmez. İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
- Nüfus kayıt örneği ve evlenme cüzdanı fotokopisi.
- Varsa hastane raporu, savcılık şikayet belgesi ya da koruma kararı.
- Mesaj, e-posta ve kayıt gibi dijital deliller.
- Eşinizin gelirine ilişkin bildiğiniz bilgiler.
- Taşınmaz, araç ve banka hesaplarına ilişkin bilgiler.
- Olayları bilen tanıkların ad, soyad ve iletişim bilgileri.
Kırıkkale’de Boşanma Davanız İçin Hukuki Destek
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası nasıl açılır?
Boşanma davası, aile mahkemesine verilen bir dava dilekçesiyle açılır. Dilekçe tevzi bürosuna sunulur, harç ve gider avansı yatırılır ve dosya bir aile mahkemesine tevzi edilir. Dilekçede boşanma sebebi, vakıalar, deliller ve talepler açıkça yer almalıdır.
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Boşanma davası ne kadar sürer?
Anlaşmalı boşanma genellikle bir ya da iki duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli dava bir yılı aşabilir. Süreyi tebligat, tanık sayısı, uzman incelemesi ve kanun yolu aşamaları belirler.
Anlaşmalı boşanma için kaç yıl evli olmak gerekir?
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca evliliğin en az bir yıl sürmesi gerekir. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma mümkün değildir, çekişmeli dava açılması gerekir.
Boşanma davası açmak için avukat zorunlu mu?
Hayır, avukatla temsil zorunlu değildir. Taraflar davayı kendileri açıp takip edebilir. Ancak velayet, nafaka, tazminat ve mal rejimi talepleri usule bağlıdır ve süresinde ileri sürülmeyen talepler hak kaybına yol açabilir.
Zina nedeniyle boşanma davası süresi nedir?
Dava hakkı, zinayı öğrenmeden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Eşini affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup resen gözetilir.
Dava süresince nafaka alınabilir mi?
Evet. Hakim, davanın devamı süresince eşlerin barınmasına, geçimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. Tedbir nafakası dava tarihinden itibaren hükmedilir ve boşanma kararı kesinleşene kadar devam eder.
Terk nedeniyle boşanma nasıl olur?
Eşin evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla en az altı ay ayrı yaşaması gerekir. Ardından hakim veya noter aracılığıyla ihtar yapılır. İhtardan sonra iki ay içinde haklı bir sebep olmaksızın dönülmezse boşanma davası açılabilir.
Boşanma davası reddedilirse ne olur?
Red kararının kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamaması halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Boşanma davası arabuluculuğa tabi mi?
Boşanma, velayet ve soybağı davaları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Ancak nafaka alacaklarının artırılması veya azaltılması talepleri 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren dava şartı arabuluculuğa tabidir.
