Görevi kötüye kullanma suçu, bir kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmek ya da görevini ihmal etmek ya da geciktirmek suretiyle kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına ya da kişilere haksız bir menfaat sağlanmasına neden olmasıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesinde düzenlenir. Görevin gereklerine aykırı icrai hareketin cezası altı aydan iki yıla kadar hapis, görevi ihmal ya da geciktirmenin cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir. Görevin gereklerine aykırılık tek başına yeterli değildir, mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat sonuçlarından birinin gerçekleşmesi gerekir. Suç, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmayan hallerde uygulanan genel ve tamamlayıcı bir suçtur. Memurlar hakkında 4483 sayılı Kanun uyarınca soruşturma izni gerekir. Suç asliye ceza mahkemesinde görülür.
Yayın tarihi: 11 Kasım 2026 · Son güncelleme: 11 Kasım 2026 · Yazan: Av. Yavuz Kuzucu, Kırıkkale Barosu Sicil No: 230
İmzalanmayan Evrak
Görevi kötüye kullanma suçu çoğu zaman bir imzayla başlar ya da atılmayan bir imzayla. Bir yurttaşın hak ettiği belge aylarca bekletilir. Bir ihalede şartları taşımayan firma kazanır.
Şikayet savcılığa ulaştığında ilk soru şu olur: Memur hakkında soruşturma izni var mı? Çünkü bu suçun yolu diğer suçlardan farklı işler.
Bu yazıda görevi kötüye kullanma suçunun unsurlarını, icrai ve ihmali halin cezalarını, 4483 sayılı Kanun sürecini, rüşvet ve zimmetten farkını ve savunma yollarını açıklıyoruz.
Görevi Kötüye Kullanma Suçu Nedir? TCK 257
Görevi kötüye kullanma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun kamu idaresinin güvenilirliğine karşı suçlar bölümünde 257. maddede düzenlenir. Kanun, suçu iki ayrı fıkrada tanımlar.
Kanun metninin özü
- Birinci fıkra, icrai hareket. Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle kişilerin mağduriyetine ya da kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız menfaat sağlayan kamu görevlisi.
- İkinci fıkra, ihmali hareket. Görevinin gereklerini yapmakta ihmal ya da gecikme göstererek aynı sonuçlara neden olan kamu görevlisi.
- Kaldırılan üçüncü fıkra. Görevin gereğini yapmak için menfaat alma hali 2012 yılında 6352 sayılı Kanun ile kaldırıldı ve rüşvet kapsamına alındı.
| Başlık | Durum |
|---|---|
| Hukuki dayanak | Türk Ceza Kanunu m.257 |
| İcrai hareket (257/1) | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| İhmal ya da gecikme (257/2) | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| Sonuç şartı | Mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaatten biri gerekli |
| Nitelik | Genel ve tamamlayıcı suç. Özel suç varsa o uygulanır |
| Soruşturma izni | 4483 sayılı Kanun, memur için izin gerekir |
| Şikayet | Şikayete bağlı değil |
| Uzlaştırma | Yok |
| HAGB | Mümkün |
| Görevli mahkeme ve zamanaşımı | Asliye ceza mahkemesi, 8 yıl |
Suçun Unsurları: Aykırılık Tek Başına Yetmez
Görevi kötüye kullanma suçunun en çok yanlış anlaşılan yönü, her hatalı işlemin suç olduğu sanısıdır. Kanun, aykırılığa somut bir sonucun eklenmesini arar.
Suçun unsurları
- Kamu görevlisi. Fail yalnızca kamu görevlisi olabilir. Özgü suçtur.
- Görevle bağlantı. Fiil, görevlinin yetki alanına giren bir işle ilgili olmalıdır. Görev dışı davranış bu suçu oluşturmaz.
- Görevin gereklerine aykırılık. Kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ya da yerleşik uygulamaya aykırı hareket.
- Sonuç. Kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı ya da kişilere haksız menfaat sağlanması. Bu üç sonuçtan en az biri somut olarak gerçekleşmelidir.
- Kast. Fail, görevin gereklerine aykırı davrandığını bilmelidir. Taksirle işlenemez. Hatalı yorum ya da deneyimsizlik kastı kaldırabilir.
Yargıtay ölçütü
Mağduriyet yalnızca ekonomik zarar değildir
İcrai Görevi Kötüye Kullanma Cezası (TCK 257/1)
Birinci fıkranın kuralları
- Ceza. Altı aydan iki yıla kadar hapis.
- Tipik örnekler. Şartları taşımayan kişiye ruhsat vermek, ihalede yönlendirme, yetkisiz işlem yapmak, hukuka aykırı disiplin cezası, usulsüz atama.
- Adli para cezasına çevirme. Bir yıl ve altındaki hapis cezası çevrilebilir.
- HAGB. Ceza iki yılı aşmadığından, diğer koşullar varsa uygulanabilir.
- Erteleme. Mümkündür.
Görevi İhmal ve Gecikme Cezası (TCK 257/2)
İkinci fıkranın kuralları
- Ceza. Üç aydan bir yıla kadar hapis.
- İhmal. Görevin gereğini hiç yapmamak. Dilekçeye cevap vermemek, denetimi yapmamak, tutanak tutmamak.
- Gecikme. Görevi makul süreyi aşarak yapmak. Yasal süresi içinde sonuçlandırılmayan başvuru.
- Adli para cezasına çevirme. Ceza bir yılı aşmadığından her zaman mümkündür.
- Olağan iş yükü. Kurumun genel iş yükünden kaynaklanan gecikme tek başına suç değildir. Belirli bir dosyanın bilinçli olarak bekletilmesi aranır.
Kimler İşleyebilir? Memur, Doktor, Belediye Başkanı, Bilirkişi
Görevi kötüye kullanma suçunun faili kamu görevlisidir. Türk Ceza Kanunu kamu görevlisini memurdan daha geniş tanımlar.
Uygulamada sık karşılaşılan failler
- Belediye başkanı ve meclis üyeleri. İmar, ihale ve ruhsat işlemleri.
- Doktor ve sağlık personeli. Kamu hastanesinde hasta kabul etmeme, usulsüz rapor düzenleme. Tıbbi hata ise taksirle yaralama ya da öldürme kapsamındadır.
- Öğretmen ve okul yöneticileri. Sınav ve kayıt işlemleri.
- Polis ve jandarma. İşlem yapmamak, tutanak düzenlememek.
- Bilirkişi. Gerçeğe aykırı rapor ayrı suçtur, görevi savsaklama 257 kapsamındadır.
- İcra müdürü, noter, tapu memuru. Usulsüz işlem ve gecikmeler.
- Avukat. Yargı görevi yapan sıfatıyla belirli durumlarda kamu görevlisi sayılır.
Dikkat
Hakim ve savcılar için ayrı usul
Avukata Sor
Soruşturma İzni: 4483 Sayılı Kanun Süreci
Görevi kötüye kullanma suçunda savcılık doğrudan dava açamaz. Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında 4483 sayılı Kanun uyarınca önce soruşturma izni alınır.
Soruşturma izni süreci adım adım
- Şikayet ya da ihbar savcılığa ya da kuruma ulaşır. Savcılık delilleri koruma altına alır ve dosyayı yetkili mercie gönderir.
- Yetkili merci ön inceleme başlatır. İlçede kaymakam, ilde vali, merkez teşkilatında bakan ya da en üst amir, belediye başkanı için İçişleri Bakanı yetkilidir.
- Ön incelemeci atanır, memurun ifadesi alınır ve rapor düzenlenir.
- Yetkili merci en geç otuz gün içinde karar verir. Süre zorunlu hallerde on beş gün uzatılabilir.
- Soruşturma izni verilirse memur on gün içinde, izin verilmezse şikayetçi ve savcı on gün içinde itiraz eder.
- İtirazı bölge idare mahkemesi, üst düzey görevliler için Danıştay inceler. Karar kesindir.
- İzin kesinleşirse savcılık soruşturmaya başlar ve iddianame düzenleyebilir.
Uygulama notu
Suçüstü ve 3628 istisnası
Zimmet, İrtikap ve Rüşvetten Farkı: Genel Norm
Görevi kötüye kullanma suçu, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmayan hallerde uygulanır. Fiil özel bir suç tipine uyuyorsa o suçtan ceza verilir.
Özel suçlarla ilişki
- Zimmet. Görev nedeniyle teslim edilen malın mal edinilmesi. Beş yıldan on iki yıla kadar hapis. 257 uygulanmaz.
- Rüşvet. Görevle ilgili iş için menfaat anlaşması. Dört yıldan on iki yıla kadar hapis.
- İrtikap. Nüfuz kullanarak menfaat sağlama. Bir yıldan on yıla kadar hapis.
- Resmi belgede sahtecilik. Kamu görevlisinin sahte belge düzenlemesi. Üç yıldan sekiz yıla kadar hapis.
- Denetim görevini ihmal. Zimmet ve irtikabın işlenmesine imkan sağlama. Türk Ceza Kanunu 251.
- İhaleye fesat karıştırma. Türk Ceza Kanunu 235. İhale sürecindeki usulsüzlükler öncelikle bu kapsamda değerlendirilir.
Menfaat karşılığı işlem için rüşvet suçu ve cezası, baskıyla menfaat için irtikap suçu ve cezası, teslim edilen malın mal edinilmesi için zimmet suçu ve cezası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme, HAGB ve Zamanaşımı
Usul kuralları
- Görevli mahkeme. Asliye ceza mahkemesi.
- Yetkili mahkeme. Görevin ifa edildiği yer.
- Şikayet. Şikayete bağlı değildir. Şikayetten vazgeçme davayı düşürmez.
- Uzlaştırma. Uygulanmaz.
- HAGB ve erteleme. Ceza iki yılı aşmadığından, sabıka ve zarar koşulları varsa uygulanır. Uygulamada çoğu dosya HAGB ile sonuçlanır.
- Dava zamanaşımı. Sekiz yıl.
- Memuriyete etkisi. Türk Ceza Kanunu 53 uyarınca kasıtlı suçtan hapis cezası memuriyete engeldir. HAGB kararı bu sonucu doğurmaz.
Savunma ve Mağdurun Yolları
Savunmada değerlendirilen noktalar
- Görevin gereklerinin ne olduğu. Mevzuatta açık kural yoksa aykırılık tartışmalıdır.
- Mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaatin somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediği.
- Kastın varlığı. Yorum farkı, iş yükü ve amir talimatı kastı etkiler.
- Takdir yetkisi. Takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılması suç değildir.
- Fiilin özel bir suç tipine girip girmediği.
- Soruşturma izni sürecinin usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği.
Mağdurun yolları
- Savcılığa şikayet ve soruşturma izni verilmezse on gün içinde itiraz.
- İdari işlemin iptali için idare mahkemesinde dava. Süre tebliğden itibaren altmış gündür.
- Uğranılan zarar için idareye karşı tam yargı davası.
- CİMER ve kurum teftiş birimine başvuru.
- Ceza davasına katılma ve kararı temyiz hakkı.
Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, kamu görevlileri hakkında şikayet için CİMER sitesine ulaşabilirsiniz.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
- İşleme ilişkin başvuru, karar ve tebligat belgeleri.
- Kurumla yazışmalar ve CİMER başvuru kayıtları.
- Zararı gösteren belgeler.
- Şüpheli sıfatıyla çağrıldıysanız görev tanımı, mevzuat ve amir talimatları.
- Ön inceleme raporu ya da soruşturma izni kararı varsa örneği.
Kırıkkale’de Görevi Kötüye Kullanma Dosyanız İçin Hukuki Destek
Sık Sorulan Sorular
Görevi kötüye kullanma suçunun cezası nedir?
Görevin gereklerine aykırı icrai harekette altı aydan iki yıla kadar hapis, görevi ihmal ya da geciktirmede üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir. Ceza adli para cezasına çevrilebilir, hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür.
Görevi kötüye kullanma suçunun unsurları nelerdir?
Failin kamu görevlisi olması, fiilin görevle bağlantılı olması, görevin gereklerine aykırı hareket ya da ihmal ve bunun sonucunda kişilerin mağduriyeti, kamu zararı ya da haksız menfaatten birinin gerçekleşmesi gerekir. Aykırılık tek başına yeterli değildir.
Her hatalı memur işlemi görevi kötüye kullanma mıdır?
Hayır. Mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat sonucu doğmamışsa suç oluşmaz. Takdir yetkisinin hukuka uygun kullanımı ve kasıt içermeyen yorum hataları suç değildir. Bu durumlarda idari yargı yolu kullanılır.
Memur hakkında doğrudan dava açılabilir mi?
Hayır. 4483 sayılı Kanun uyarınca önce yetkili merciden soruşturma izni alınır. Merci otuz gün içinde karar verir, karara on gün içinde itiraz edilebilir. İzin verilmezse ve itiraz reddedilirse dava açılamaz.
Soruşturma izni verilmezse ne yapılır?
Şikayetçi ya da savcı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde bölge idare mahkemesine, üst düzey görevliler için Danıştay’a itiraz eder. Karar kesindir. Ayrıca idari işlemin iptali ve tam yargı davası yolları açıktır.
Görevi ihmal suçu nedir?
Görevi kötüye kullanmanın ihmali biçimidir. Kamu görevlisinin görevinin gereğini hiç yapmaması ya da makul süreyi aşarak geciktirmesi ve bundan mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat doğmasıdır. Cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir.
Görevi kötüye kullanma ile zimmet arasındaki fark nedir?
Zimmette kamu görevlisi görevi nedeniyle kendisine teslim edilen malı kendisine mal eder, ceza beş yıldan on iki yıla kadar hapistir. Görevi kötüye kullanmada mal edinme yoktur, görevin gereklerine aykırı davranılır. Fiil zimmete uyuyorsa 257 uygulanmaz.
Görevi kötüye kullanma şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık öğrendiğinde kendiliğinden işlem yapar, şikayetten vazgeçme davayı düşürmez. Ancak memur hakkında soruşturma izni şartı vardır.
Görevi kötüye kullanmada HAGB uygulanır mı?
Evet. Ceza iki yılı aşmadığından, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkumiyeti yoksa ve zarar giderilmişse hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. HAGB memuriyete engel oluşturmaz.
Görevi kötüye kullanma davası hangi mahkemede görülür, zamanaşımı ne kadar?
Asliye ceza mahkemesinde görülür. Dava zamanaşımı sekiz yıldır. Hakim ve savcılar için Hakimler ve Savcılar Kurulu izni, avukatlar için Adalet Bakanlığı izni gerekir.
